Sài Gòn 7000 đêm & thương...rồi nhớ

(MTO 4 - 29/04/2020 17:11)

Mực Tím lược trích bài viết của TS- Nhà văn Hà Thanh Vân, tác giả: “Tôi cầm mặt trời & ném”, giới thiệu về sách Sài Gòn, 7000 đêm & thương... rồi nhớ của hai nhà văn Hoài Hương và Nguyễn Hoàng Trung Hiếu.

Sài Gòn 7000 đêm & thương... rồi nhớ

...

Sài Gòn thương và nhớ bởi vì có những con người lao động chân chất như bà cụ già ngoài 70 tuổi bán rau, như ông cụ già chờ bà cụ, nắm bàn tay gân guốc của bà đưa về gác trọ (Ngoại), có cô Mộng bán bưởi, anh Tài xe ôm, ông Hai vé số (Chợ Tết chung cư) hay thằng Mít sửa xe máy (“Nghề” mới)… Họ là những con người có thể nói là thuộc tầng lớp bình dân nhất của xã hội, làm nghề tự do, công việc vất vả, nhưng từ sâu thẳm trong lòng họ, vẫn toát lên vẻ đẹp của sự chân tình, lương thiện. Tình người được họ giấu đi sau những bỗ bã đời thường, sau những lo lắng mưu sinh, nhưng khi cần thiết vẫn tự hiển hiện ra, hồn hậu, ấm áp.

Công việc của nhà văn Nguyễn Hoàng Trung Hiếu là một luật sư, nhưng dường như anh bỏ lại sự sắc sảo, lý lẽ của luật sư sang một bên để hướng đến những gì là đơn giản nhất, chân chất nhất, bình thường nhất. Anh viết nhiều về những con người đời thường bận rộn kiếm sống, viết về những con đường, miền đất ngoại thành của Sài Gòn, nơi tập trung đông đúc dân nhập cư. Bởi vì dù đã là công dân Sài Gòn, nhà văn Nguyễn Hoàng Trung Hiếu vẫn không quên nơi mình sinh ra và lớn lên, mảnh đất Đồng Nai, mảnh đất của những ký ức tuổi thơ, mảnh đất của quê hương. Mảnh đất quê hương ấy phảng phất mùi thuốc rê trong tâm tưởng (Mùa thuốc rê), mảnh đất của những ngày tuổi thơ thiếu thốn, vất vả dùng trái mùng tơi làm mực để viết bài (Mực mùng tơi), là vườn cây đầy rau trái dừa nước, cam, quýt, chanh, bưởi, cóc, xoài, ổi, mía,… rau lang, rau muống, rau đay, rau dền, ngải cứu, cải ngọt, xà lách, ngò gai… không thiếu thứ gì, là hương vị hũ nước mắm ngày xưa tự tay mẹ làm (Quê nhà và hũ mắm ngày xưa), là vị cơm cháy chân quê ngon đến nỗi “Bây giờ, cầm miếng cơm cháy Sài Gòn, rắc đầy chà bông các kiểu; mặc dù vẫn vàng ươm, vẫn giòn rụm đấy, thậm chí còn thơm hơn cơm cháy nhà quê nữa, bởi người ta ướp thêm vị mặn béo của mỡ hành, có khi còn dùng công nghệ khiến hạt gạo dễ vỡ hơn, để phù hợp với những người không có lợi thế về răng; nhưng thứ cơm “ngào quệt” bằng công nghệ ấy, sao ngon bằng cơm cháy của mẹ ở quê.” (Bịch cơm cháy).

Tôi nghĩ rằng Sài Gòn đối với những con người nhập cư giống như mẹ nuôi, còn quê nhà với họ là mẹ đẻ. Một bên có công nuôi dưỡng, trưởng thành, một bên có công sinh ra, cho sự sống. May mắn cho những ai có được cả hai người mẹ ấy trong đời. Nhà văn Nguyễn Hoàng Trung Hiếu là một trong những người may mắn ấy và anh đã luôn nghĩ về hai người mẹ với tình cảm yêu thương và biết ơn chân thành, được thể hiện qua từng câu chữ.

Hai nhà văn Hoài Hương và Nguyễn Hoàng Trung Hiếu, tác giả của Sài Gòn 7000 đêm & thương rồi... nhớ

Nếu nhà văn Nguyễn Hoàng Trung Hiếu bằng những câu chữ của mình đã tạo dựng nên một chân dung “Sài Gòn thương” của thời hiện tại và “quê nhà nhớ” trong tâm thức, thì nhà văn Hoài Hương lại thương và nhớ Sài Gòn theo một cách riêng, nữ tính và tỏa hương. Sài Gòn trước hết với nhà văn Hoài Hương là một tình yêu. Tình yêu ấy giúp chị nhìn ra được những nét thi vị của Sài Gòn mà chỉ có một tâm hồn dịu dàng, mơ mộng, một trái tim sẵn lòng rung động theo từng đổi thay của thành phố này mới nhận thấy. Đó là Sài Gòn cũng có mùa đông, cho dù mùa đông ấy chỉ thoáng qua trong giây lát, hay cũng có thể là chỉ thoáng qua trong tâm cảm của chính mỗi người. “Cây phố như bị một cây cọ nghịch ngợm vung vẩy hắt những đốm màu vàng lẫn vào màu xanh ngắt, thi thoảng theo làn gió, vài chiếc lá bay xuống, nửa vàng, nửa xanh, ngơ ngác hè phố. Và những cơn mưa rắc bụi nước mát lạnh, như có như không, chưa thành cơn mưa phùn, chỉ đủ ướt ít tóc mai, chẳng đủ ướt phố, đến thật mau, đi cũng thật mau. Mọi người ngỡ ngàng và mỉm cười. Mùa Đông có lẽ là như thế.” (Anh có hay mùa đông Sài Gòn).

Đó là những khoảnh khắc mùa thu của Sài Gòn (Khoảnh khắc thu Sài Gòn). Đó là những cơn mưa Sài Gòn bắt đầu từ tháng sáu, những cơn mưa đong đầy kỷ niệm (Mưa Sài Gòn không đầu nguồn cuối ngọn). Đó là những hàng cây kèn hồng nở hoa không chỉ hóa Sài Gòn thành nàng thơ mà còn làm hồng cả những không gian và thời gian sớm chiều thành phố (“Kèn hồng” hóa Sài Gòn thành nàng thơ). Đó là một mùa đặc biệt ở Sài Gòn, biến Sài Gòn thành một thành phố phương Tây, tái hiện lại hình ảnh “Hòn ngọc Viễn Đông” một thuở rực rỡ vàng son: Mùa Noel (Mùa Noel ở Sài Gòn). Đó là cái Tết ở Sài Gòn mà như hội tụ cái Tết của nhiều miền đất, không thiếu đặc sản của một địa phương nào (Tết Sài Gòn). Đó là sự góp mặt của một loài hoa xuân đặc trưng xứ Bắc: hoa đào, để cùng vui với Sài Gòn những ngày đón năm mới (Nhân diện đào hoa tương ánh hồng). Đó là thú vui uống trà tao nhã của người Sài Gòn cũng thăng trầm qua các thời kỳ lịch sử (Người Sài Gòn uống trà). Đó là Bảo tàng Mỹ thuật, một nơi chốn lưu giữ dấu ấn thời gian, dấu ấn văn hóa của Sài Gòn và các vùng miền xa (Một không gian mê hoặc lưu giữ vẻ đẹp nhân gian)… Chỉ có người rất yêu Sài Gòn, rất chú ý quan sát Sài Gòn ở từng chi tiết nhỏ của đời sống mới có thể điểm chữ thêm hương cho lời văn miêu tả Sài Gòn như vậy.

Tình yêu với Sài Gòn giúp nhà văn Hoài Hương nắm bắt được hồn cốt phong tao của thành phố này, nhưng bề sâu của tuổi đời, kinh nghiệm sống, cùng với trí tuệ, kiến thức phong phú, còn giúp chị nhìn ra nét văn hóa ẩn sau những gì thi vị, nên thơ của Sài Gòn. Những nét văn hóa đó đến từ khung cảnh thiên nhiên, đến từ phong tục lối sống, đến từ kiến trúc,… và đến từ chính những con người Sài Gòn, đến từ chính những quyết sách của chính quyền thành phố. Sài Gòn không chỉ là thành phố của thương và nhớ, Sài Gòn còn là thành phố của văn hóa và trí tuê. Sài Gòn là một trong hai trung tâm văn hóa lớn nhất của Việt Nam.

Sài Gòn là mảnh đất mà nhiều nét văn hóa hội tụ, là nơi mà mọi miền văn hóa đều ghi dấu của mình ở lại đây. Cho nên chúng ta, những công dân Sài Gòn ngày nay có những mùa Noel đắm ánh sáng nhiệm màu của Thiên Chúa, phảng phất phong vị Tây phương, “Sài Gòn - TP Hồ Chí Minh những ngày này như một khung cảnh Âu châu thu nhỏ, trên đường phố, đèn trang trí nhiều mầu giăng mắc từng dãy ngang, dọc, trên các lùm cây, nhìn như sao sa lung linh, những hình ảnh tượng trưng cho đêm Noel - ngày Chúa giáng sinh cũng được trang trí khắp các mặt tiền phố lớn” (Mùa Noel ở Sài Gòn), và chúng ta cũng có những cái Tết Sài Gòn như hình ảnh thu nhỏ của mọi tỉnh thành Việt Nam “Người Sài Gòn - TP Hồ Chí Minh “ăn” Tết cũng lạ lắm. Kể từ sau mùa xuân 1975, người thành phố “ăn” Tết không theo một phong vị, sắc thái riêng biệt nào, và đó chính là nét đặc trưng của Tết Sài Gòn - xuân TP Hồ Chí Minh tạo nên sự hấp dẫn, quyến rũ đầy cá tính của thành phố. Không chỉ là Tết phương Nam với những tập quán phong tục của người Nam Bộ, mà là sự hội tụ những tinh hoa truyền thống . Tết của các vùng miền đất nước từ Bắc vào Nam, từ miền núi cao đến đồng bằng châu thổ, từ rừng núi Tây Bắc mờ sương đến miền biển nắng tràn gió lộng…” (Tết Sài Gòn). Nhưng Sài Gòn cũng có những đặc sản của riêng mình mà từ đây truyền đi khắp nước, cho dù đó chỉ là một thứ đặc sản đơn sơ, bình dị nhất như trà đá Sài Gòn, hay lộng lẫy rực rỡ nhất như đường hoa Nguyễn Huệ ngày Tết. Thành phố trẻ hơn 300 năm xây dựng, nhưng mạch văn hóa thì đã có tự bao đời, đến tự bao đời cùng hội tụ về đây.

Với Sài Gòn, thành phố thương và nhớ còn là chưa đủ. Sài Gòn còn là thành phố của văn hóa và trí tuệ. Bằng hai giọng văn riêng biệt, dung dị đi với tài hoa, bằng hai phong cách ngôn từ, giản đơn đi với tinh tế, nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu đối với Sài Gòn, hai nhà văn Hoài Hương và Nguyễn Hoàng Trung Hiếu đã cùng nhau viết nên tác phẩm “Sài Gòn 7000 đêm & thương rồi nhớ”. Tác phẩm này như là để viết cho những công dân Sài Gòn, bao gồm cả những người sinh ra hay nhiều thế hệ ở Sài Gòn và cả những người được bà mẹ nuôi Sài Gòn nuôi lớn và yêu thương. Đọc những dòng chữ của “Sài Gòn 7000 đêm & thương rồi nhớ” họ sẽ thấy bóng dáng chân dung của thành phố Sài Gòn ở trong đó, qua đó thấy được chính bóng dáng của bản thân mình.

TS - Nhà văn Hà Thanh Vân
(Mực Tím lược trích)

Bình luận